NbS in nationaal beleid: stimulerend en belemmerend nationaal beleid in de ruimtelijke ordening voor Nature-based Solutions
Dit rapport, ontwikkeld binnen het NL2120-programma, onderzoekt in hoeverre nationale ruimtelijke beleidsprogramma’s de implementatie van Nature-based Solutions (NbS) stimuleren of belemmeren. Op basis van een analyse van beleidsdocumenten wordt inzicht geboden in de kansen en knelpunten voor de verankering van NbS in beleid. De resultaten bieden beleidsmakers en andere stakeholders handvatten om de toepassing en opschaling van NbS in Nederland te versterken.
– CSWW – cross-sectorale werkgroep waterstof (2021). Werkplan Nationaal Waterstof Programma 2022-2025
– https://www.ruimtelijkeordening.nl/onderwerpen/nationale-programmas
– https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/omgevingswet
– https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/omgevingsvisie/
– https://www.ruimtelijkeordening.nl/onderwerpen/route-naar-nota-ruimte
– https://www.kcbr.nl/ontwikkelen-beleid-en-regelgeving/beleidskompas
– https://www.kcbr.nl/ontwikkelen-beleid-en-regelgeving/beleidskompas/3-wat-zijn-opties-om-het-doel-te-realiseren/31-beleidsinstrumenten/ondersteunende-instrumenten/nature-based-solutions
– https://edepot.wur.nl/544964
– Hoofdlijnen Programma Natuur
– Institutionele en bestuurlijke belemmeringen en mogelijke oplossingen voor NBS Inventarisatie Institutionele kennis – bijdrage aan GF NL2120 WS3 en visgraten barrieres WS3 (NL2120)
– Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties & Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (2022). Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie – Meerjarenprogrammaplan 2023 – 2025
– Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022). Programma Woningbouw
– Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (2024). Handreiking Groen in en om de Stad
– Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2024). Voorontwerp Nota Ruimte
– Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening – Programma NOVEX
– Ministerie van Defensie (2025). Ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie
– Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (2022). Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat – MIEK overzicht 2022
– Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (2023). Programma Ruimte voor Economie
– Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2024). Programma Energiehoofdstructuur
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2023). Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022). Mariene Strategie voor het Nederlandse deel van de Noordzee 2022-2027 (deel 3)
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid, Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2022). Programma Noordzee 2022 – 2027
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2019). NEC-programma
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2021). Delta Plan Zoetwater 2022 – 2027
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2024). Contourennotitie Novi-Programma Bodem, Ondergrond en Grondwater
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022). Spelregels van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT)
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2025). Programma Integral Riviermanagement – Start voor Programma Ruimte voor de Rivier 2.0
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2024). Nationaal Deltaprogramma 2025
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2016). Nationale klimaatadaptatiestrategie 2016
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022). Nationaal Water Programma 2022-2027
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022). Kamerbrief – Water en Bodem sturend
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Actieplan Strategie ter Bescherming Noordzee Infrastructuur
– Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (2022). Stroomgebiedbeheerplannen Rijn, Maas, Schelde en Eems 2022-2027
– Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (2025). Nationaal Programma Landbouwbodems
– Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (2020). Kamerbrief Programma versterken biodiversiteit
– Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Erfgoed Deal
– Nationaal plan energiesysteem
– Natuur Inclusief Nationaal Overleg (2023). Agenda Natuurinclusief 2.0
– Rijksoverheid. Nationaal Programma – Regionale Energie Strategie
– S. van Klaveren, T. Selnes, M. Smits, J. Zwartkruis, S. Kristiaan, R. Michels, A. Groot, J. Beirnaert, D. Ooms, S. Greil, N. Pellen, S. van Liere, 2025. Aanjagen van nature-based solutions; Leerpunten en handelingsperspectieven uit zeven Nederlandse praktijkvoorbeelden. Wageningen, Wageningen Social & Economic Research, Rapport 2025-043. 156 blz.; 13 fig.; 2 tab.; 173 ref.
– Studio Marco Vermeulen (2020). Ruimte voor Biobased Bouwen – Strategische Verkenning