Om Nature-based Solutions (NbS) op grote schaal toe te kunnen passen, is meer kennis nodig. Daarom heeft NL2120 een kennisagenda opgesteld met belangrijke vragen. Eén van die vragen draait om de rol van het onderwijs in het opschalen van NbS.
Werkstroom 8 van NL2120 onderzoekt dit. In deze interviewserie “Kennisagenda op de kaart” gaan we hierover in gesprek met mensen uit het consortium én met professionals uit de praktijk die nieuwsgierig zijn naar de antwoorden. In deze aflevering staan de volgende vragen centraal:
Welke rol spelen mbo- en hbo-instellingen in het opleiden en bijscholen van professionals om zo NbS te kunnen opschalen?
Hoe kan het betrekken van young professionals/jongeren bij het ontwikkelen van toekomstbeelden bijdragen aan de transformatie naar een nature-based toekomst?
We spreken hierover met Joris van der Gun, die al bijna 18 jaar werkzaam is bij Yuverta, de grootste groene opleider van Nederland voor het vmbo en mbo. Sinds vijf jaar is hij ook programmamanager van de Blauwe Hotspot voor Water, Bodem en Klimaat(adaptatie). ‘Vanuit Yuverta zeggen we altijd: natuur is de basis en techniek is er alleen voor waar het moet’, licht Joris toe.
‘Binnen NL2120 hebben we veel partners die nadenken over oplossingen, plannen maken en ontwerpen op beleidsniveau. Zodra we het op papier hebben, komt de vraag op: hoe maken we de stap naar de uitvoer? Daar sluiten het mbo en hbo het beste op aan. Daarmee heb je een programma van schets – tot schep!
Bij Yuverta laten we studenten kennismaken met NbS door ons te verbinden met pilots, zoals de Drechtsteden en het getijdenpark in Rotterdam. Studenten doen praktijkonderzoek: ze monitoren het gebied, vragen naar de wensen van bewoners, maken ontwerpen in samenwerking met belanghebbenden en onderzoeken mogelijkheden en kosten voor het beheer van het gebied. Daarmee stappen we af van traditioneel onderwijs – met leren vanuit boeken en toetsen – en gaan we echt in de praktijk aan de slag.’
‘Vanuit werkstroom 8 kijken we onder andere naar de huidige en toekomstige markt voor NbS-experts. We zien dat mensen vanuit bepaalde expertises wel samenkomen om te werken aan NbS, maar dat een functie als Nature-based Solutions ecoloog niet gangbaar is. Zijn deze NbS-experts wel gewenst? Hoe ziet dat er dan uit en hoe zou je deze experts kunnen werven? Dit soort vragen onderzoeken we onder andere door partners binnen het NL2120-consortium te spreken over hun behoeftes op de korte en lange termijn.’ Hierdoor kunnen we ons opleidingsaanbod binnen het mbo en hbo, evenals onze cursussen en trainingen voor een leven-lang-ontwikkelen, beter afstemmen op de vraag van de arbeidsmarkt.
‘Voor zowel mbo als hbo is het belangrijk om aan te sluiten bij pilots en praktijklocaties. Vanuit het mbo moeten we ruimte creëren voor NbS in het kwalificatiedossier of via keuzedelen NbS aanbieden. Binnen de mbo-opleiding Leefbare Stad, Klimaat en Watermanagement zijn we nu bijvoorbeeld bezig met themavakken over NbS gecombineerd met de Sustainable Development Goals. Tijdens deze vakken werken de studenten met echte opdrachtgevers.’
‘Ik denk dat we beter aan moeten sluiten bij de taal van jongeren, die is namelijk anders dan de taal die wij nu gebruiken. Als oud-docent weet ik als geen ander dat je denkt iets heel begrijpelijk uit te hebben gelegd, maar vervolgens van je studenten terug hoort dat zij het anders hebben opgevat. Bij de term Nature-based Solutions merk je bijvoorbeeld dat het een lastige term is, die onder jongeren niet gebruikelijk is. Zelf spreken we daarom ook wel over natuurbouwstenen.’
Ook geeft Joris aan dat het belangrijk is om de aannames die we aan de voorkant maken, te toetsen bij jongeren. ‘Wij kunnen het heel belangrijk vinden dat we geld investeren in het vergroenen van buurten, maar vinden zij dat ook? Of zijn er misschien andere dingen die prioriteit hebben, zoals het kunnen betalen van je vaste lasten?’
Daarbij kun je niet vroeg genoeg beginnen met het delen van deze kennis over NbS volgens Joris. ‘Want hoe eerder jongeren leren dat je de kracht van de natuur in kan zetten voor ecologische en maatschappelijke problemen, des te gewoner deze aanpak voor hen is zodra ze op de werkvloer staan.’
Wat verstaan jongeren onder NbS? En hoe denken ze dat Nederland er over 100 jaar uitziet op het gebied van natuur en duurzaamheid? De studenten van HZ University of Applied Sciences in Zeeland geven antwoord op deze vragen in onderstaande video. Zij deden mee aan het natuurprogramma MDT Buitenkans, waar studenten leren wat de natuur voor hen kan betekenen, en hoe zij ook iets terug kunnen doen voor de natuur.
Joris Buis, projectleider Jongeren bij IVN Natuureducatie en begeleider van dit traject: ‘Wij bezochten samen met een groep jongeren de enige schor van Walcheren. Een prachtig voorbeeld van NbS want daar wordt voor hen gelijk duidelijk hoe natuur en kustbescherming samengaan. Met verrekijkers kregen we mooi een wulp en een kleine zilverreiger in beeld, en zagen we hoe de zandplaat een extra bescherming biedt tegen golfslag. Ik herken me erg in het belang van taal voor jongeren. Beeldende woorden, zoals natuurlijke bouwstenen, zijn een goede stap vooruit. Maar vooral: ga samen met hen het veld in om NbS in het echt te zien. Dat is het leuke, NbS zijn niet abstract, maar altijd tastbaar en lokaal bij jongeren zelf in de buurt te bezoeken en te ervaren’.
MDT Buitenkans is een natuurprogramma voor mbo– en hbo-studenten, georganiseerd door IVN Natuureducatie, ARK Rewilding Nederland, Eye For Nature, NL2120, Werklandschappen van de Toekomst, DCTerra, HZ University of Applied Sciences en Yuverta. Dit programma is onderdeel van werkstroom 9 ‘Valorisatie’.
In deze werkstroom ligt de focus op het versterken van het huidige scholingsaanbod met NbS, op MBO– en HBO– onderwijsinstellingen en het bijscholen van professionals. Ook wordt er onderzocht welke rol de verschillende opleidingsinstellingen spelen in het versnellen van een nature-based transitie, het realiseren van de opschalingspotentie van NbS en export van kennis naar het buitenland.