Getijdenparken leveren vele voordelen op voor de maatschappij en de natuur.
Ze bieden ruimte voor recreatie, educatie en ontmoeting, verbeteren de leefomgeving en de gezondheid van inwoners, want een groene leefomgeving vermindert stress en bevordert de mentale gezondheid.
Getijdenparken maken steden beter bestand tegen hitte, droogte, hevige neerslag en mogelijk tegen de gevolgen van zeespiegelstijging. In verschillende gevallen vormen getijdenparken bovendien een katalysator voor gebiedsontwikkeling en woningbouw doordat zij hoogwaardige groene openbare ruimte toevoegen.
Getijdenparken creëren leefgebieden voor planten en dieren die afhankelijk zijn van getijdennatuur, verbeteren de waterkwaliteit en versterken ecologische verbindingen langs rivieren.
Doordat het getij weer zichtbaar en beleefbaar wordt, kunnen mensen hun relatie tot de rivier en de natuur opnieuw ontdekken: bewoners ervaren dichtbij huis de natuurlijke dynamiek van eb en vloed en de planten en dieren die in zeldzame zoetwatergetijdengebieden leven.
Nieuw rapport
In het nieuwe NL2120-rapport ‘Getijdenparken als Nature-based Solution, een analyse van relevante institutionele factoren en potentie voor opschaling’ van Natuur & Milieu en ARK Rewilding Nederland lees je welke institutionele uitdagingen en kansen er zijn voor het realiseren van getijdenparken. In binnen- én buitenland.
De auteurs onderzochten hoe het gemeenten is gelukt deze parken te realiseren, waar zij tegenaan liepen en hoe de verschillende kwaliteiten van een getijdenpark gewaarborgd zijn. Door middel van een literatuurstudie en interviews met stakeholders verbonden aan verschillende (gerealiseerde) getijdenparken, schetsen de auteurs een helder beeld van zowel uitdagingen als aangrijpingspunten voor de toekomst.
Van uitdagingen naar meekoppelkansen
De realisatie van getijdenparken is in de praktijk complex, met verschillende uitdagingen op institutioneel vlak. In stedelijke gebieden concurreren getijdenparken vaak met andere ruimteclaims zoals woningbouw, bedrijvigheid en infrastructuur. Ook kunnen versnipperd grondbezit, ingewikkelde bestuurlijke verhoudingen en onduidelijkheid over verantwoordelijkheden projecten vertragen. Daarnaast leeft bij sommige partijen de perceptie dat nieuwe natuur vooral leidt tot extra regelgeving en beperkingen voor toekomstige ontwikkelingen, terwijl getijdenparken juist bedoeld zijn om natuur en maatschappelijke functies te combineren. Ook de technische complexiteit van projecten vormt een uitdaging.
Ervaringen uit de praktijk leren echter dat deze uitdagingen juist ook moeten worden benaderd als kansen: de kern van het succesvol realiseren van getijdenparken ligt namelijk vooral in meerdere opgaven rondom woningbouw, waterkwaliteit, natuurbescherming en leefbaarheid te combineren. Hierdoor kunnen verschillende beleidsdoelen, belangen en financieringsstromen worden samengebracht. Daarnaast blijkt sterk eigenaarschap van betrokken projectleiders en bestuurders essentieel. Gemotiveerde individuen spelen vaak een doorslaggevende rol bij het verbinden van partijen, het vinden van financiering en het vasthouden van ambities gedurende langdurige processen. Ook samenwerking, kennisdeling en een gefaseerde aanpak vergroten de kans op succes.
Verdere opschaling
Er is veel potentie voor verdere opschaling, zowel in Nederland als internationaal. Daarbij – zo concluderen de onderzoekers-, is een verschuiving nodig van het denken in afzonderlijke projecten naar een samenhangende visie op het gehele riviersysteem.
Getijdenparken kunnen als beleidsmaatregel voor natuurherstel, klimaatbestendigheid en leefbare steden worden toegepast. Hiervoor is een stevigere beleidsmatige verankering nodig op lokaal, provinciaal en nationaal niveau, evenals structurele samenwerking tussen overheden, natuurorganisaties, kennisinstellingen, bewoners en private partijen. De sleutel tot opschaling ligt uiteindelijk in de combinatie van lokale initiatiefkracht, institutionele verankering en een integrale visie op rivier- en deltasystemen.
“Getijdenparken hebben een multifunctioneel karakter: ze bieden de mogelijkheid om verschillende stedelijke ruimtelijke opgaven met elkaar te verbinden. Investeren in deze Nature-based Solution is een slimme zet voor duurzame stadsontwikkeling, een gezonde leefomgeving, natuurherstel en klimaatbestendigheid. Bovendien daagt het ons uit om niet in losse projecten, maar in samenhangende systemen te denken.”
Robin Memelink, Projectleider Groene Stad Natuur en Milieu
Meer weten? Lees dan het volledige rapport.
Contactpersonen: Robin Memelink (Natuur en Milieu), Aron Teunissen (Natuur en Milieu) en Noa Hoondert (ARK Rewilding Nederland)
