Dit rapport onderzoekt op basis van literatuuronderzoek en interviews het beleidsproces rondom de singel, van de demping tot aan het herstel. Ons doel is enerzijds om inzicht te krijgen in werkzame institutionele arrangementen voor het toepassen van NbS. En anderzijds om gemeentes lessen te bieden voor het realiseren of herstellen van natuur in de stad.
Met een blik op de geschiedenis van de Utrechtse singel wordt duidelijk waardoor het besluit om de singel te dempen ooit is ingegeven. Het was een tijdgeest waarin economische bedrijvigheid en het belang van de auto voorop gingen als belangrijke waarden voor de stad. Nadat in 1968 was besloten de singel te dempen, kantelde in de loop van de decennia langzaam het beeld van de auto en economische activiteit als uitgangspunt voor een bewoonbare stad. Verkeersluwte en cultureel erfgoed werden centrale uitgangspunten. Deze kanteling is grotendeels gevoed door maatschappelijk protest, met als boegbeeld de actiegroep Utrecht Weer Omsingeld (UWO). Via een gefaseerde aanpak burgerinspraak, een politieke koerswijziging en onderhandelingen met private partijen, werd het herstel in gang gezet. In 2022 was de singel volledig hersteld.
Het beleidsproces rondom de singel laat een aantal interessante verschuivingen in institutionele arrangementen zien. Het dominante discours over economische bedrijvigheid verliest terrein en de perceptie van stadsbewoners op leefbaarheid wordt relevanter voor beleid. Machtposities verschuiven daarmee ook ten dele: naast de bewoners treedt de gemeente meer op in het belang van de stad tegenover private partijen. Hoewel deze laatste groep nooit volledig buitenspel raakt.
Leerpunten voor beleidsontwikkeling
De casus van de singel is sterk context gebonden. Toch komen er belangrijke leerpunten naar voren voor beleidsontwikkeling en gemeentelijk bestuur op het gebied van NbS en natuurherstel:
- Creëer kansen voor bewonersparticipatie in beleid;
- Deel een grote veranderopgave op in kleinere stukken;
- Toon lef als gemeente;
- Verbind verschillende gebiedsopgaven in de stad aan elkaar.
Download het rapport
