Governance van Nature based Solutions: nieuw rapport biedt inzicht in knelpunten én kansen

31 maart 2026

NL2120 presenteert het rapport Governance van Nature‑based Solutions: praktijkinzichten van actoren. Het onderzoek brengt voor het eerst breed in kaart hoe verschillende partijen in Nederland – burgers, bedrijven, overheden, natuurorganisaties en internationale spelers – de governance rondom Nature‑based Solutions (NbS) ervaren. De bevindingen laten zien dat de potentie van NbS groot is, maar dat opschaling niet vanzelf gaat.

Beeld: Zoë van Eldik

Waarom dit onderzoek?

In het programma NL2120 werken wetenschap, overheden, bedrijven, natuurorganisaties en onderwijs samen aan een klimaatbestendige en natuurlijke inrichting van Nederland in 2120. NbS spelen daarin een centrale rol: oplossingen die gebruikmaken van natuurlijke processen om waterveiligheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit te versterken.
Hoewel de voordelen steeds duidelijker worden, blijft brede toepassing achter. Het rapport onderzoekt waarom dat zo is, en vooral: wat ervoor nodig is om wél door te pakken.

Multi-stakeholder perspectief op NbS

Voor het onderzoek zijn vijftig betrokkenen geïnterviewd, verdeeld over vijf domeinen. Die domeinen blijken elk hun eigen rol te hebben in de opschaling van NbS:

Burgerinitiatieven: sterke motivatie, maar afhankelijk van subsidies en vrijwilligers

Veel initiatieven werken vanuit een diepe verbondenheid met natuur, maar kennen de term NbS nauwelijks. Hun kracht zit in lokale kennis en betrokkenheid; hun kwetsbaarheid in afhankelijkheid van subsidies en vrijwilligers. Bureaucratie en gebrek aan erkenning vormen hierbij de grootste hindernissen.

Commerciële bedrijven: kansen voor innovatie, maar noodzaak voor duidelijke kaders

Bedrijven zien NbS als kansrijk, maar missen integrale rekenmodellen en aanbestedingsvoorwaarden die de waarde van NbS erkennen. Ook is er behoefte aan meer beleidsmatige verankering zodat natuurlijke oplossingen concurrerend worden met traditionele, ‘grijze’ alternatieven.

Lokale en regionale overheden: ambitieus, maar versnipperd

Overheden herkennen het belang van NbS, maar lopen aan tegen sectorale organisatie, beperkte middelen en complexe regelgeving zoals het Didam‑arrest. Ruimte voor integrale gebiedsopgaven ontbreekt vaak, terwijl juist daar NbS het verschil kunnen maken.

Natuur‑ en landschapsorganisaties: draagvlak en langetermijnperspectief

Deze partijen zijn al jaren pleitbezorger van natuurlijke oplossingen. Toch botsen natuurdoelen regelmatig met kortetermijnbelangen of beperkte ruimte. Heldere communicatie, vroeg betrekken van natuurbelangen en maatschappelijke waardering blijken cruciale succesfactoren.

Internationaal: groeiende erkenning, blijvende risico’s

Internationaal worden NbS steeds vaker gezien als essentiële schakel in klimaat- en biodiversiteitsbeleid. Tegelijkertijd liggen greenwashing en landgrabbing op de loer wanneer lokale rechten en culturele contexten onvoldoende worden meegenomen.

Beeld: Zoë van Eldik

Overkoepelend beeld: samenwerking noodzakelijk, maar complex

Uit alle domeinen komt één duidelijke conclusie: NbS kunnen alleen slagen door samenwerking. Toch is die samenwerking niet vanzelfsprekend. Toegang tot geld, grond en kennis is ongelijk verdeeld, verantwoordelijkheden zijn diffuus en de term NbS wordt verschillend geïnterpreteerd.
Bij zowel overheden als bedrijven speelt daarnaast een belangrijk dilemma: de effectiviteit van NbS is moeilijk te vangen in bestaande normen en rekenmodellen. Daardoor worden risico’s voorzichtig ingeschat en vallen innovatieve oplossingen vaak buiten de boot.

Kantelpunten: wanneer ontstaat beweging?

Het rapport laat zien dat kantelpunten vaak ontstaan door:

  • natuurrampen, zoals overstromingen of droogteperiodes;
  • politieke erkenning van urgente opgaven;
  • succesvolle pilots die twijfels wegnemen;
  • maatschappelijke betrokkenheid, bijvoorbeeld via burgerinitiatieven.

Dergelijke momenten kunnen de urgentie en het draagvlak voor NbS versterken, mits ze tijdig worden benut.

Aanbevelingen: wat is nodig voor opschaling?

Het rapport doet een reeks aanbevelingen die passen bij de ambitie van NL2120 om NbS van niche naar norm te brengen:

  • Betrek alle domeinen vanaf het begin, zowel in ontwikkeling als beheer.
  • Zorg voor betekenisvolle participatie, met duidelijke rollen en verwachtingen.
  • Borg NbS in beleid, via heldere kaders, normen en aanbestedingscriteria.
  • Bundel versnipperde subsidies en heroriënteer schadelijke financieringsstromen.
  • Vergroot vertrouwen door onderzoek naar de effectiviteit en baten van NbS.
  • Benut katalyserende momenten om politieke en maatschappelijke steun te vergroten.
  • Waak voor greenwashing en landgrabbing, vooral in internationale context.

 

Samen bouwen aan een nature‑based Nederland

Het rapport laat zien dat de beweging richting een meer nature‑based samenleving al op veel plekken in gang is gezet. Maar het laat ook zien dat een duurzame doorbraak vraagt om gezamenlijke inzet, langetermijnvisie en de moed om vanuit natuurlijke principes te handelen.

Om die beweging te versnellen is inzet nodig op alle vier de opschalingsroutes: scaling up voor beleidsinbedding, scaling out voor verspreiding van initiatieven, scaling deep voor het verankeren van nieuwe waarden en scaling down om ruimte te creëren voor duurzame integratie.

NL2120 gebruikt de inzichten uit dit onderzoek om de komende jaren nog gerichter te werken aan opschaling van NbS, van lokale initiatieven tot nationale beleidslijnen, en van technische innovaties tot maatschappelijke betrokkenheid.

Wilt u meer lezen?

Download hier het rapport.

Beeld: Zoë van Eldik