Hoe en met wie leggen we de puzzelstukjes voor een toekomstig Fries veenweidegebied? Dat hoor je in deze interviews met enkele hoofdrolspelers in het pilotgebied De Hegewarren, waar het grondwaterpeil flink is opgeschroefd. Jasper van Belle pioniert er met natte teelten zoals lisdodde, en Coen Verboom van bouwbedrijf Dijkstra-Draisma zet de rietsigaren in als isolatiemateriaal.
Het Friese veenweidegebied De Hegewarren zal in de toekomst ingrijpend veranderen. Om bodemdaling, broeikasgasuitstoot en verlies van biodiversiteit tegen te gaan, kan het grondwaterpeil niet langer kunstmatig laag worden gehouden. Het vernatten van deze polder maakt het experimenteren met verschillende Nature-based Solutions mogelijk. Een team van NL2120 meet de komende jaren de effecten en effectiviteit van de vernattingsmaatregelen.
“Lisdodden zijn enorme vreetzakken. Ze ruimen de bodem, die verzadigd is met voedingsstoffen uit de landbouw, op zodat we hier in de toekomst kunnen recreëren en de natuur zich kan herstellen. Je wilt immers niet zwemmen in groene soep.” Landschapsecoloog Jasper van Belle runt de proefboerderij in De Hegewarren en vertelt hoe lisdodde-teelt fungeert als puzzelstukje voor ander landgebruik in de toekomst.
“De steel van lisdodden zit vol kleine luchtkamers, dat maakt het een ideaal isolatiemateriaal voor de woningbouw. Door in de opschaling van deze natte teelt te investeren, past het in onze bedrijfsmodellen en worden we onderdeel van de oplossing in plaats van het probleem.” Bouwbedrijf Dijkstra-Draisma kocht tien hectare grond voor lisdodde-teelt om gebruik van biobased bouwmateriaal te versnellen. Coen Verboom, innovatie-expert bij het bouwbedrijf, deelt zijn reis door de keten naar een rendabel verdienmodel.
Er zijn verschillende manieren waarop veenweide kan worden vernat. Of – en in welke mate – deze oplossingen bijdragen aan het realiseren van maatschappelijke opgaven zoals het verbeteren van waterkwaliteit en biodiversiteit, meet een projectteam van NL2120 dit jaar in de Hegewarren in Friesland, een van de pilotgebieden. In de Hegewarren gaat de waterstand flink omhoog en wordt lisdodde – en later ook riet –geteeld. In een ander deel wordt aangepaste melkveehouderij gecombineerd met verschillende vormen van vernatting, zoals actieve en passieve onderwaterdrainage en greppelinfiltratie. Deze experimenten zijn een uitgelezen kans om meer kennis en ervaring op te doen met de effecten en praktische kanten van vernatting van veenweide.
Om boeren bij een hoog waterpeil realiteit te maken, kijken we samen met landbouwcoöperatie Akkrumer Goedland hoe je hier nog steeds een boterham kunt verdienen. Hier wordt vernatting gecombineerd met de energie- en woningbouwopgaven. Akkrumer Goedland zoekt naar slimme combinaties, waarbij woningbouw bijdraagt aan een robuust landschap. Bijvoorbeeld door meervoudig ruimtegebruik, landschappelijk ingepaste woonvormen, en innovatieve materiaaltoepassingen.
Deze audiofragmenten zijn gemaakt door DRIFT voor NL2120 voor de Oogstdag van 2025 in de Friese Hegewarren. De interviews zijn onderdeel van de DRIFT-podcast ‘Voer voor verandering’, te vinden in je favoriete podcast-app.