De natuur is onze grootste bondgenoot om steden in de toekomst veilig en leefbaar te houden. Hogere temperaturen, extreme regenval en steeds langere periodes van droogte bedreigen de veiligheid en het welzijn van stadsbewoners. Onze steden klimaatadaptief maken door ze te vergroenen en ruimte te maken voor water is een urgente opgave.
Terwijl natuur de opwarming van de stad kan remmen en de leefbaarheid van wijken en binnensteden vergroot, zijn veel steden aan het ‘verstenen’: het aantal woningen, gebouwen en bestrating neemt toe. Ruimte voor groen en water wordt schaarser. Op warme dagen kan in binnenstedelijke gebieden de temperatuur tot wel 10 graden hoger zijn dan daarbuiten. Ook zijn versteende steden kwetsbaarder voor wateroverlast, door piekbuien: overtollig water is slecht op te nemen door de bodem en stroomt snel af. Aan de andere kant zorgen droogte en dalend grondwater voor een vergroot risico op verzakkingen, paalrot en een toenemende watervraag van de stad.
Een beproefde Nature-based Solution voor steden is vergroening, die hand in hand kan gaan met ruimte voor (tijdelijke) waterberging en herstel van biodiversiteit. Denk aan meer parken, grachten, groene daken, bomen en groene corridors. Niet alleen koelt dit groen de stad, ook toont onderzoek aan dat een groene woonomgeving de mentale gezondheid van inwoners kan verbeteren en aanzet tot meer beweging. Daarnaast filteren bomen en planten schadelijke stoffen uit de lucht en kan meer stadsnatuur een veilige leefomgeving bieden voor verschillende planten- en diersoorten.
De singel terug in Utrecht: een inspirerend voorbeeld
Een inspirerend voorbeeld daarvan is de heropening van de Utrechtse Singel. Deze was jarenlang gedempt om ruimte te maken voor autoverkeer. In 2022 keerde het water terug, dankzij maatschappelijk protest, politieke wil en slimme samenwerking tussen gemeente, bewoners en private partijen. In Utrecht is te zien hoe natuurherstel en stadsontwikkeling hand in hand kunnen gaan.
Getijdenparken in Rotterdam en Dordrecht
Met pilotprojecten in de deltametropool Rotterdam/Drechtsteden experimenteert NL2120 met een reeks Nature-based Solutions in de stad. Centraal staat hierbij de aanleg van getijdenparken aan de oevers van de benedenrivieren. Zo leren we in de praktijk door het toepassen, monitoren en optimaliseren van natuurlijke oplossingen om steden toekomstbestendig te maken met het oog op onder andere klimaatverandering, gezondheid en leefbaarheid,
Water en getijden toelaten bij de steden klinkt spannend, maar in Rotterdam laat het Eiland van Brienenoord zien hoe dit nieuwe stadsnatuur oplevert. Dagelijks eb en vloed door een getijdengeul creëert een vloedbos-jungle vol kronkelende kreken en natuurlijke oevers. De bever vond er een veilig toevluchtsoord. Ook in de omliggende getijdenparken zijn de ritmes van eb en vloed weer zichtbaar voor bewoners. Zo versterkt de natuur de kwaliteit van de woonomgeving en vergroot ze de natuurbeleving van Rotterdammers.
